Tủ lạnh không phải cái tủ để nhét đồ cho gọn. Cách bạn xếp đồ trong tủ quyết định thịt sống có nhỏ nước lên rau ăn sống hay không, đồ nào hỏng trước, và cả nhà có nguy cơ ngộ độc hay không. Bài này chỉ cách sắp xếp theo từng tầng để chống nhiễm khuẩn chéo, giữ đồ tươi lâu và dùng tủ lạnh an toàn hơn.
Nhiễm khuẩn chéo là gì và vì sao tủ lạnh dễ gặp
Nhiễm khuẩn chéo là khi vi khuẩn từ thực phẩm sống, nhất là thịt, cá, gia cầm, lây sang thực phẩm đã chín hoặc đồ ăn sống như rau, trái cây. Trong tủ lạnh, nước từ khay thịt sống rỉ xuống ngăn dưới là con đường lây phổ biến nhất. Lạnh chỉ làm vi khuẩn chậm sinh sôi, không giết được chúng. Vì vậy trật tự sắp xếp mới là thứ bảo vệ bạn.
Nguyên tắc vàng: chín ở trên, sống ở dưới
Toàn bộ logic sắp xếp gói trong một câu: đồ ăn liền và đồ chín để ngăn trên, đồ sống cần nấu để ngăn dưới. Lý do đơn giản là nước rỉ chảy xuống, không chảy lên. Đặt thịt sống ở trên cùng là mời vi khuẩn nhỏ giọt lên mọi thứ bên dưới.
| Vị trí | Nên để gì | Lý do |
| Ngăn trên cùng | Đồ ăn liền, đồ đã nấu, sữa chua, đồ ăn thừa đậy kín | Không cần nấu lại, phải tránh mọi nguồn lây |
| Ngăn giữa | Trứng, phô mai, đồ hộp đã mở, thực phẩm chế biến sẵn | Vùng nhiệt độ ổn định |
| Ngăn dưới cùng | Thịt, cá, gia cầm sống, để trong hộp kín | Ngăn lạnh nhất, nước rỉ không lây lên trên |
| Ngăn rau (dưới cùng riêng) | Rau củ, trái cây | Giữ ẩm, tách khỏi đồ sống |
| Cánh cửa | Gia vị, nước sốt, nước uống | Nhiệt độ dao động, không hợp đồ dễ hỏng |
Những chỗ hay đặt sai
Cánh cửa tủ
Đây là chỗ ấm nhất và thay đổi nhiệt độ nhiều nhất mỗi lần mở. Nhiều người để trứng và sữa tươi ở đây vì có sẵn khay. Nhưng đó là hai món cần nhiệt độ ổn định. Trứng nên để trong hộp ở ngăn giữa, sữa để sâu bên trong tủ.
Thịt sống không đậy
Để nguyên khay xốp bọc màng mỏng của siêu thị là chưa đủ, màng dễ rách và nước vẫn rỉ. Hãy cho vào hộp kín có nắp hoặc đặt trên một khay hứng riêng ở ngăn dưới cùng.
Một tình huống thực tế
Cuối tuần mua về một khay đùi gà sống, một hộp thịt kho còn thừa, và ít rau xà lách ăn sống. Nếu để đùi gà ở ngăn trên cho dễ lấy, nước gà có thể nhỏ xuống hộp thịt kho và rổ xà lách bên dưới. Vài ngày sau cả nhà đau bụng mà không rõ vì sao. Cách đúng: đùi gà cho vào hộp kín đặt ngăn dưới cùng; thịt kho đậy nắp để ngăn trên; xà lách để ngăn rau. Cùng ba món, khác trật tự, khác hẳn mức an toàn.
Nhiệt độ và mật độ cũng quan trọng
Ngăn mát nên duy trì ở khoảng 3 đến 5 độ C. Ấm hơn thì vi khuẩn sinh sôi nhanh. Đừng nhồi tủ quá chật, vì khí lạnh cần lưu thông; tủ nhồi kín khiến chỗ nóng chỗ lạnh không đều. Ngược lại, tủ quá trống cũng tốn điện hơn. Để đồ vừa phải, chừa lối cho hơi lạnh chạy.
Lỗi thường gặp và cách sửa
- Để thịt sống ngăn trên vì dễ lấy: nguy cơ rỉ nước lên đồ chín. Sửa: chuyển xuống ngăn dưới cùng.
- Đồ ăn thừa để hở hoặc chỉ đậy đĩa: hút mùi và dễ nhiễm khuẩn. Sửa: dùng hộp kín, ghi ngày nấu.
- Bỏ đồ nóng còn bốc hơi vào tủ: làm nhiệt độ cả tủ tăng, đồ khác kém an toàn. Sửa: để nguội bớt khoảng 20 đến 30 phút rồi mới cất, đừng để quá 2 giờ ở ngoài.
- Dùng chung thớt và tay cho đồ sống rồi đồ chín: lây khuẩn ngoài tủ. Sửa: tách thớt sống và chín, rửa tay giữa các khâu.
- Không bao giờ vệ sinh tủ: vết rỉ tích tụ thành ổ vi khuẩn. Sửa: lau ngăn và lau vết đổ ngay khi thấy.
Các bước sắp xếp lại tủ ngay hôm nay
- Lấy hết đồ ra, bỏ món đã hỏng hoặc quá hạn.
- Lau các ngăn và khay bằng khăn sạch.
- Xếp đồ chín và ăn liền lên trên, đồ sống xuống dưới cùng.
- Cho thịt cá sống vào hộp kín có nắp.
- Chuyển trứng và sữa vào trong tủ, không để cánh cửa.
- Đậy kín và ghi ngày cho đồ ăn thừa.
- Chừa khoảng trống cho khí lạnh lưu thông.
Kết luận
Chống nhiễm khuẩn chéo trong tủ lạnh không tốn tiền, chỉ cần đúng trật tự: chín trên, sống dưới, đậy kín, giữ lạnh đều. Hãy dành mười phút hôm nay sắp xếp lại tủ theo nguyên tắc này. Đây là thói quen nhỏ nhưng bảo vệ sức khỏe cả nhà mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Đồ ăn thừa để tủ lạnh dùng được bao lâu?
Phần lớn món đã nấu nên dùng trong 3 đến 4 ngày khi bảo quản kín và lạnh đủ. Nếu không chắc, hãy tin vào mùi và cảm quan, và khi phân vân thì bỏ đi cho an toàn.
Có cần để riêng đồ sống và chín nếu tủ nhỏ không?
Rất cần, thậm chí tủ nhỏ càng phải cẩn thận vì đồ để sát nhau. Không đủ ngăn thì vẫn giữ nguyên tắc chín trên sống dưới, và luôn dùng hộp kín cho thịt cá.
Để đồ nóng vào tủ lạnh ngay có sao không?
Đồ còn nóng bốc hơi làm nhiệt độ trong tủ tăng, ảnh hưởng các món khác. Nên để nguội bớt rồi cất, nhưng đừng để ngoài quá 2 giờ, vì đó là khoảng vi khuẩn dễ sinh sôi.
Bao lâu nên vệ sinh tủ lạnh một lần?
Lau vết đổ ngay khi thấy. Vệ sinh tổng thể mỗi vài tuần một lần, kiểm tra và bỏ đồ quá hạn định kỳ để tránh tích tụ vi khuẩn và mùi.
Nguồn tham khảo
Nguyên tắc sắp xếp và ngưỡng nhiệt độ trong bài dựa trên khuyến nghị công khai về an toàn thực phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong hướng dẫn Năm chìa khóa cho thực phẩm an toàn, cùng tài liệu của FDA và USDA Hoa Kỳ về bảo quản lạnh. Các ví dụ và mẹo bố trí là đúc kết từ thực hành nội trợ, bạn nên điều chỉnh theo cấu tạo tủ lạnh của mình.
